Een spreekwoord is een korte, krachtige uitspraak die een (volks)wijsheid, een collectieve ervaring of morele opvatting weergeeft. Vaak bestaat een spreekwoord uit 2 delen, waarbij het eerste deel een oorzaak of voorwaarde beschrijft en het tweede deel een gevolg of conclusie.
Spreekwoorden zijn een weerspiegeling van de Nederlandse geschiedenis. Zo vinden veel spreekwoorden hun oorsprong in de natuur, nijverheid, zeevaart, handel en het Christelijke geloof. Spreekwoorden zijn vaak een uiting van volkswijsheid en ervaring. Ook worden spreekwoorden uit andere talen overgenomen, bijvoorbeeld uit het Engels en Frans.